İlçemizde önemli ekonomik faaliyeti olan tarım, genelde doğal faktörlerin tesiri altındadır. Ziraat ve hayvancılık faaliyetleri, toprak ve iklim koşullarının denetiminde dağılım gösterir. Ova topografyasında bozulmuş akarsu drenaj sahaları ile güneyde Obruk platosunda flüvyal aşındırma sonucu çukur alanlar teşekkül etmiştir. Çevredeki derelerin çıkış ağzı koşulların yetersizliği ve kontrol altında olmayan pınar sularının etkisiyle bu çukur alanlarda toplanmak ve yüzeyde göllenmeye neden olmaktadır. Bu alanlarda yıl boyunca taban suyu çok yüksektir. Hatta bütün yıl boyunca görülen göllenmeler teşekkül etmektedir. Tuz gölü çevresinde taban suyu yüksekliği çoraklaşma gibi olumsuz tarım özellikleri oluşturduğu gibi, taban suyuna bağlı vejatif  koşullara sahip bitkilerin yetişmesini sağlayarak, geniş meralık sahalarda teşekkül etmiştir. Bu sahalar, mera karakterinde olması sonucu da küçükbaş hayvancılık faaliyetlerinin oldukça yoğun yapıldığı bir bölge olmuştur.

Eskilin batı ve güneybatısında tarlalar sondaj suyu ile sulanmaktadır. Özellikle; 1963 yılından itibaren, yeraltı su rezervi kullanılmaya açılmıştır. İlk yeraltı su imkânlarıyla sulama faaliyeti; Eskil yaylaları, Güneşli ve Eşmekaya’da başlamıştır.

              Kırsal yerleşmede şekerpancarı ziraatı ile hızlanan su talebi yer altı sularının kullanımı 1990-2000 yılları arasında % 100 oranında artmıştır. Sulamalı ziraatın ürün rekoltesini artırması, kırsal nüfusun kazancını da yükseltmiştir. Gelirin nispeten yükselmesi, makineli tarım için araçların alınmasını sağlamıştır. Değişen hayat tarzları da, tüketimi teşvik ederek beyaz eşya, otomobil gibi eşyaların teminini adeta zaruri hale getirmiştir. Tarım ürünlerinden elde edilen gelir yükselmesi özelikle şekerpancarı ziraatı ile süreklilik kazanmıştır. Şekerpancarı ziraatının sulamalı metotla gerçekleşmesi de su talebini artırmış, ancak mevcut su kaynakları ile su döngüsü potansiyeli arasındaki uçurumu giderek büyütmüştür. Çiftçiler, çeşitliliği artan tüketim ürünlerinin teminindeki ısrarları ile sınırlı gelir imkanları arasında kalarak, şekerpancarı üretimini oldukça önemsemişlerdir. 

Yeraltı suyu ile yapılan sulamalar, ilkel oluklu kanal sistemleri ile yapılmaktadır. Bazen, kuyu ile tarla arasındaki mesafe birkaç km.’yi bularak, sızma ve buharlaşma sonucu sulamanın verimi düşmektedir. Kuyu sahipleri zaman zaman başka çiftçilere sulama suyu satmaktadır. İlgili kuruluşların çiftçilere uygulamalarını önerdikleri sulama takvimi dışında ve aşırı su tüketimi gerçekleşmektedir. Saha etütleri esnasında bir sulama döneminde (Haziran-Eylül) 3-4 ay sürekli, su çıkartılan kuyular tespit edilmiştir. Sonuç olarak; yeraltı su seviyesi hızla çekilerek Güneşli, Eskil ve Eşmekaya çevresindeki bir çok kaynağın kurumasına neden olunmuştur. Çok kısa sürede gerçekleşen bu çekilme, suyun ekonomik ve ekolojik anlamda kullanabilirlik ihtimalini azalmaktadır.

Sonuç olarak, tarım sahalarının sulanması bilimsel metot ve teknikler ile yapılması gerekir. Sulama faaliyetleriyle sorumlu olan kurumların denetim ve rehberliklerinin sürekli hale getirmeleri, kırsal nüfus ile diyalog kurma yöntemlerindeki çeşitlilik arttırılmalıdır.

Sulu tarım bahsi içerisinde belirtildiği gibi yeraltı su seviyesinin hızla tüketilmesi sonucu kuru tarım sahalarının, sulu tarım metotlarına göre yapılması da zorlaşmaktadır. Kuru tarım, tarlaların yıllık nadasa bırakılmasına neden olmaktadır. Önemli oranda tarım arazisi değerlendirilmeyerek, kırsal yerleşmelerdeki ekonomik yapıyı da olumsuz etkilemektedir. Böylece araştırma sahasındaki kuru tarım arazileri ova, plato ve tepelik sahaların toprak verimlilik sınıfı da dikkate alınarak bilimsel metod ve tekniklerinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Eskil-Eşmekaya ve Eskil’in yaylalarında görüldüğü gibi, yeraltı sularının büyük ölçüde azalmasına bağlı olarak meralar kurumuş ve köylüler küçükbaş hayvanlarını satmak zorunda kalmışlardır. Küçükbaş hayvan sayı günden güne azalmakta olup bunun yerini büyükbaş hayvan sayısı almaktadır.

Kırsal yerleşmelerde, ziraat sahalarına verimi artırmak için kullanılan yapay gübreler, ya bütün çiftçiler tarafından temin edilmemekte ya da fazla ürün elde etmek için aşırı kullanım söz konudur. Eskilin genelindeki ziraat sahalarında azot ve fosfor oranı düşüktür. Ancak çiftçiler ekim yaptıkları tarlaların ürün değerine göre hangi ölçüde gübre kullanmaları gerektiği ile ilgili, Tarım İl müdürlüğü ve Köy hizmetlerinde tahlil yaptırmamaktadır. Ancak son yıllarda çiftçilerimiz bilimsel verilerden yararlanmanın önemini anlayarak Konya ve Aksaray’da ki Tarım il Müdürlükleri ve Köy hizmetleri ve özel laboratuarlar da su ve toprağını tahlil ettirerek tarımsal faaliyetleri gerçekleştirmekte, bu uygulamaları da devletimiz doğrudan gelir desteği ile desteklemektedir.